01
θυγατέρες σας»
Για τη γυναίκα -
Έχοντας δει πώς αντιμετωπίζονται οι γυναίκες στο βιβλίο Πράξεις των Αποστόλων --που κατά κάποιο τρόπο αποτελεί την ιστορία της εκκλησίας των αποστολικών χρόνων--, στο παρόν άρθρο εξετάζεται πώς παρουσιάζονται οι γυναίκες στις Επιστολές της Καινής Διαθήκης όπου επίσης, όπως θ' αποδειχθεί, η παρουσία των γυναικών δεν είναι διόλου αμελητέα.
Ι. ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΠΑΥΛΟΥ
Το σύγχρονο φεμινιστικό κίνημα έχει κατηγορήσει αυστηρά την Αγία Γραφή, ιδιαίτερα μάλιστα τον Απόστολο Παύλο, για αρνητική στάση απέναντι στις γυναίκες. Με επιλεκτική χρήση ορισμένων μόνο φράσεων από τα γραπτά του, προσπάθησαν, και ως ένα σημείο το έχουν κατορθώσει, να περάσουν στον κόσμο και να συντηρούν μια εικόνα εντελώς πλαστή, που καμιά σχέση δεν έχει με την πραγματικότητα, όπως εύκολα θα αποδειχθεί στη συνέχεια.
Οπωσδήποτε είναι οξύμωρο να λέγονται αυτές οι ανοησίες, όταν ο ίδιος ο Παύλος κλείνοντας ένα έγγραφο τόσο σημαντικό όπως η Επιστολή προς Ρωμαίους, χαιρετίζει με τα καλύτερα λόγια και επαίνους ισάριθμες με τους άντρες γυναίκες. Αυτές είναι:
1. Φοίβη , που ήταν «διάκονος της εκκλησίας της εν Κεγχρεαίς» .
2. Πρίσκιλλα ή Πρίσκα , που μαζί με τον άντρα της Ακύλα, τους ονομάζει «συνεργούς μου εν Χριστώ Ιησού, (οίτινες υπέρ της ζωής μου υπέβαλον υπό την μάχαιραν τον τράχηλον αυτών^ τους οποίους ουχί εγώ μόνος ευχαριστώ, αλλά και πάσαι αι εκκλησίαι των εθνών)» .
3. Μαριάμ , «ήτις πολλά εκοπίασε δι' ημάς».
4. Ιουνία , (υπάρχει αμφιβολία αν το όνομα αυτό αφορά γυναίκα ή άντρα), που ήταν «συγγενής και συναιχμάλωτος» του Παύλου και «επίσημος μεταξύ των αποστόλων» , και οπαδοί τού Χριστού πριν από τον Παύλο.
5. Τρύφαινα και 6. Τρυφώσα , «αίτινες κοπιάζουσιν εν Κυρίω».
7. Περσίδα , «ήτις πολλά εκοπίασεν εν Κυρίω».
8. Μητέρα του Ρούφου , την οποία ο Παύλος ονομάζει «μητέρα αυτού και εμού». 9. Ιουλία και
10. Αδελφή του Νηρέα .
Επιπλέον, ο Παύλος δεν διστάζει στο κείμενο αυτό να τοποθετήσει την Πρίσκιλλα μπροστά από τον σύζυγό της Ακύλα! Στη γυναίκα αυτή ο Παύλος αναφέρεται και σε άλλες Επιστολές του (πρβλ. Α' Κορ. 16/ις/19 και Β' Τιμ. 4/δ/19, όπου και πάλι η γυναίκα αναφέρεται πριν από τον άντρα της).
Αλλά και έξω από αυτό τον κατάλογο, σε άλλες του Επιστολές, ο Παύλος αναφέρεται ονομαστικά σε κάποιες γυναίκες τις οποίες μνημονεύει με καλές πληροφορίες.
Έτσι, αμέσως μετά, ξεκινώντας την Α' Επιστολή προς Κορινθίους, ο Παύλος αναφέρεται σε μια άλλη γυναίκα, την Χλόη , η οποία αν και δεν αναφέρεται αλλού στις Γραφές, ωστόσο παρουσιάζεται ως αρχηγός οίκου, «εκ της οικογενείας της Χλόης» , γεγονός που την προβάλλει όχι μόνο ως γνωστή στους παραλήπτες της Επιστολής αλλά και ως επικεφαλής στην οικογένειά της.
Στην Επιστολή προς Φιλιππησίους (4/δ/3) αναφέρονται η Ευωδία και η Συντίχη , δυο γυναίκες για τις οποίες ο Παύλος παραδέχεται ότι «συνηγωνίσθησαν μετ' εμού εις το ευαγγέλιον» , επειδή όμως την εποχή εκείνη είχαν κάποια διαφωνία, τις παρακαλεί «να φρονώσι το αυτό εν Κυρίω» . Το πώς εργάστηκαν μαζί με τον Παύλο για το Ευαγγέλιο δεν το γνωρίζουμε, ωστόσο η αναφορά τους στην Επιστολή αυτή βεβαιώνει πως ήταν γνωστές στην εκκλησία των Φιλιππησίων όπου έχαιραν εκτίμησης, ίσως όμως και είχαν κάποια ξεχωριστή επιρροή.
Στην Β' Επιστολή προς Τιμόθεον (1/α/5) αναφέρονται η μητέρα του Ευνίκη και η γιαγιά του Λοϊδα , ως υπεύθυνες για την χριστιανική του διαπαιδαγώγηση. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο πατέρας του Τιμόθεου ήταν εθνικός, για τον οποίο δεν έχουμε καμιά πληροφορία.
Στην Επιστολή προς Φιλήμονα αναφέρεται «Απφία η αγαπητή» , που μάλλον είναι η σύζυγος του παραλήπτη της Επιστολής, και μαζί με τον άντρα της και τον γιο τους Άρχιππο υπηρετούν την κατ' οίκον τους εκκλησία.
Ο Παύλος επίσης αναφέρει τις συζύγους των άλλων Αποστόλων , σημειώνοντας μάλιστα ότι τους συνόδευαν στα ταξίδια τους (Α' Κορ. 9/θ/5), και τέλος αναφέρεται με τυπολογική σημασία στην δούλη του Αβραάμ Άγαρ (Γαλ. 4/δ/24), η δε Επιστολή προς Εβραίους, στο κεφάλαιο 11/ια, που ονομάστηκε "Ηρώο της Πίστεως" , σημειώνει με σεβασμό την πίστη της Σάρρας , της πόρνης Ραάβ και άγνωστο αριθμό γυναικών που με πίστη αξιώθηκαν να δουν την ανάσταση δικών τους ανθρώπων (εδ. 11,31,35).
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1999
02
θυγατέρες σας»
Για τη γυναίκα -
Η θέση της στην Αποστολική Εκκλησία (B)
Πέρα όμως από αυτές τις συγκεκριμένες αναφορές, ο Παύλος κάνει πολύ λόγο για ζητήματα που αφορούσαν ιδιαίτερα τις γυναίκες, όπως π.χ. ο γάμος, το διαζύγιο, οι διακονίες μέσα στην Εκκλησία, η διαπαιδαγώγηση των παιδιών, η τάξη και αντιμετώπιση προβλημάτων μέσα στην οικογένεια κ.λπ. Σε όλες αυτές τις περιοχές η άποψη του Παύλου είναι πάντοτε υπέρ των γυναικών, ιδιαίτερα μάλιστα αν λάβει κανείς υπόψη την εποχή που γράφτηκαν. Ο Παύλος δεν δείχνει καμία διάθεση να κολακεύσει το "ισχυρό φύλο", αλλά με κάθε τρόπο παρουσιάζεται να υποστηρίζει τις γυναίκες σε όλα τα θέματα. Είναι για τούτο άξιο απορίας πώς οι αντίπαλοι του Ευαγγελίου συγκράτησαν και προβάλλουν μόνο το «η γυνή να φοβήται τον άνδρα» , όχι όμως το «χρεωστούσιν οι άνδρες να αγαπώσι τας εαυτών γυναίκας ως τα εαυτών σώματα» (Εφ. 5/ε).
Τέλος, η προτροπή του Παύλου, «η γυνή ας μανθάνη εν ησυχία μετά πάσης υποταγής» (Α' Τιμ. 2/β/11), φανερώνει ότι η αποστολική εκκλησία ενδιαφερόταν για την χριστιανική εκπαίδευση και των γυναικών αδελφών.
Παράλληλα, όμως, ως αληθινός δούλος του Θεού, με απόλυτη ειλικρίνεια και χωρίς κανένα λόγο να προσφέρει ιδιαίτερες υπηρεσίες στο ένα ή το άλλο φύλο, παραδέχεται ότι οι γυναίκες, παρόμοια με τους άντρες, είναι το ίδιο επιρρεπείς στην αμαρτία, και είναι ικανές να φτάσουν στα ίδια βάθη της ανομίας. Όταν ο λόγος του Θεού λέει πως «δεν υπάρχει δίκαιος ουδέ είς» , φανερό ότι δεν εξαιρούνται άντρες ή γυναίκες, διότι στην αμαρτία --ακόμη και στην πιο χονδροειδή-- επιδίδονται εξίσου γυναίκες και άντρες (Ρωμ. 1/α/26-27), γι' αυτό και είναι εξίσου άξιοι της ίδιας θεϊκής τιμωρίας.
Ούτε μπορεί να λησμονήσει την ιστορική πραγματικότητα, του πρωταγωνιστικού ρόλου της γυναίκας στην εδεμική παράβαση, στην οποία αναφέρεται δύο φορές, όπως και στις συνέπειες που ισχύουν έκτοτε (βλ. Β' Κορ. 11/ια/3, Α' Τιμ. 2/β/14), αν και τούτο δεν αρέσει σε ορισμένους κύκλους που επιχειρούν να παρουσιάσουν το θέμα ως άνευ σημασίας.
Αλλά στα πολλά που ο Παύλος έχει γράψει, σχετικά με το γυναικείο φύλο, υπάρχουν κάποια σημεία που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή, όπως π.χ. η περικοπή που αναφέρεται στο κάλυμμα των γυναικών και στο θέμα της προφητείας από τις γυναίκες. Για τα θέματα αυτά, πρώτα ο Θεός, θα γίνει λόγος ξεχωριστά στα επόμενα τεύχη.
Επίσης υπάρχει αδυναμία εκ μέρους των ερμηνευτών να εξηγήσουν ικανοποιητικά τι ακριβώς είχε στο νου του ο Παύλος όταν έγραφε: «εκ τούτων είναι εκείνοι οίτινες εισχωρούσιν εις τας οικίας, και αιχμαλωτίζουσι τα γυναικάρια τα πεφορτισμένα αμαρτίας, συρόμενα υπό διαφόρων επιθυμιών» (Β' Τιμ. 3/γ/6), αλλά τούτη η αδυναμία μας δεν δίνει δικαίωμα για έκφραση κρίσης σε βάρος του Παύλου. Το βέβαιο είναι ότι αυτά τα λόγια δεν έχουν γενική εφαρμογή, ιδιαίτερα μάλιστα όταν έρχονται σε καταφανή αντίθεση με τη γενική στάση του Απόστολου προς τις αδελφές της εποχής του, η οποία χαρακτηριζόταν από ιδιαίτερη λεπτότητα και φροντίδα.
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1999
03
θυγατέρες σας»
Για τη γυναίκα -
Η θέση της στην Αποστολική Εκκλησία (B)
ΙΙ. ΣΤΙΣ ΑΛΛΕΣ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ
Εκτός από τον Παύλο, στις γυναίκες αναφέρονται και οι απόστολοι Πέτρος και Ιωάννης,
Το γεγονός ότι ο Πέτρος αναφέρει το γυναικείο φύλο ως «σκεύος ασθενέστερον» , με κανένα τρόπο δεν είναι υποτιμητικό των γυναικών. Αντίθετα πρέπει να προσεχθεί όλο το συμφραζόμενο, το οποίο ζητάει από τους άντρες, «συνοικείτε με τας γυναίκας σας εν φρονήσει, αποδίδοντες τιμήν εις το γυναικείον γένος ως εις σκεύος ασθενέστερον» , και ευθύς αμέσως αναφέρεται στις γυναίκες «ως εις συγκληρονόμους της χάριτος της ζωής» (Α' Πέτρ. 3/γ/7). Αντίθετα από ό,τι θέλουν να παρουσιάσουν μερικοί, ο Απόστολος εδώ δεν κάνει λόγο για να μειώσει τις αδελφές, αλλά για να επιφορτίσει τους άντρες τους με το καθήκον της ιδιαίτερης προσοχής και φροντίδας για τις συζύγους τους και τις ανάγκες τους. Αυτό με κανένα τρόπο δεν αφορά τις πνευματικές υποθέσεις, όπου τα δικαιώματα των γυναικών είναι ίσα με εκείνα των συζύγων τους.
Από τη δική του πλευρά ο απόστολος Ιωάννης απευθύνει την Β' Επιστολή του «προς την εκλεκτήν Κυρίαν, και προς τα τέκνα αυτής, τους οποίους εγώ αγαπώ εν αληθεία^ και ουχί εγώ μόνος, αλλά και πάντες οι γνωρίσαντες την αλήθειαν» (1/α/1). Υπάρχουν πολλοί που υποστηρίζουν ότι στο χωρίο αυτό υπάρχει συγκαλυμμένη αναφορά σε κάποια Εκκλησία. Αν όμως πρόκειται για υπαρκτό πρόσωπο, τότε η εκτίμηση που τρέφει γι' αυτήν και τα παιδιά της ο Ιωάννης, δύσκολα μπορεί να αποσιωπηθεί.
Πέρα από τα παραπάνω, θα ήταν παράλειψη αν δεν σημειωθεί ότι όλα τα αποστολικά κείμενα της Καινής Διαθήκης αντιμετωπίζουν το αμάρτημα της μοιχείας με ίση ευθύνη του άντρα και της γυναίκας. «Μοιχοί και μοιχαλίδες» αδιακρίτως προειδοποιούνται για την τιμωρία που μέλλουν να λάβουν από τον Θεό (Ιακ. 4/δ/4). Επίσης άντρες και γυναίκες καλούνται να αντιμετωπίσουν με τον ίδιο τρόπο την περίπτωση να έχουν άπιστους συζύγους
Και στο βιβλίο της Αποκάλυψης υπάρχουν κάποιες αναφορές σε γυναίκες (πρβλ. 2/β/20, 12/ιβ/13, 14/ιδ/4 κ.λπ.), καθώς όμως πρόκειται για σύγγραμμα προφητικό, γεμάτο με αλληγορικές εικόνες, θεωρείται ξένο προς το σκοπό της παρούσας μελέτης και δεν γίνεται λόγο σ' αυτές
........
